Begin 2010 bestaat de creatieve industrie in Amsterdam uit 48.255 banen verdeeld over 20.828 vestigingen. Het lijkt alsof de creatieve industrie flink gegroeid is in 2009, het aantal banen groeide namelijk met 18% en het aantal vestigingen zelfs met 64%. Deze stijging is echter volledig te danken aan de nieuwe wet op het Handelsregister, waardoor elke ondernemer zich nu verplicht moet inschrijven. In werkelijkheid daalde het aantal banen met 1,8%.
Met de monitor creatieve industrie 2010 heeft O+S in opdracht van de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling, Economische Zaken en Creative Cities Amsterdam Area (CCAA) voor de vijfde keer onderzocht wat de omvang van de creatieve industrie in Amsterdam is, en hoe deze zich verhoudt tot de Noordvleugel en Nederland.

Door de nieuwe wet op het Handelsregister is een deel van de creatieve bedrijvigheid, dat al langer bestaat, nu ook zichtbaar geworden in de statistieken. Als hiervoor gecorrigeerd wordt, blijkt dat de werkgelegenheid in de creatieve industrie in 2009 licht is afgenomen. De recessie heeft dus ook de creatieve industrie aangetast, vooral in de media en entertainment gingen er relatief veel banen verloren. De rode streep geeft het totale aantal banen per sector weer inclusief en de gele lijn het aantal banen exclusief de wetswijziging.
Effect van de wetswijziging voor de creatieve industrie in Amsterdam naar deelsectoren, 2009-2010
Toegevoegde waarde in Amsterdam groeit minder snel
De waarde van de creatieve industrie komt tot uitdrukking in het verschil tussen de marktwaarde van de productie en de daarvoor ingekochte grondstoffen, ofwel de omzet min de ingekochte producten. Dit wordt ook wel de toegevoegde waarde genoemd. De toegevoegde waarde die verdiend wordt door de creatieve industrie is relatief beperkt. Dit is toe te schrijven aan het dienstverlenende, arbeidsintensieve karakter van de bedrijfstak. Tussen 2006 en 2008 nam de toegevoegde waarde van de Amsterdamse creatieve industrie in Amsterdam toe met 2,4% tot 1,4 miljard euro. Dit is minder dan de toename van de totale toegevoegde waarde van de Amsterdamse economie over deze periode (4%). Het aantal banen groeide juist sneller in de creatieve industrie. Dit betekent dat er minder omgezet is door meer mensen.
ZZP’ers in de creatieve industrie relatief kwetsbaar
ZZP’ers in de creatieve industrie vormen een fragiele groep. Dit blijkt uit een aanvullend onderzoek naar ZZP’ers in Amsterdam. 1) Naar schatting is één op de vier ZZP’ers in Amsterdam werkzaam in de creatieve industrie. Creatieve ZZP’ers hebben minder goede beschermende financiële maatregelen (pensioenopbouw, verzekering) en financiële buffers voor periodes van laagconjunctuur, terwijl de creatieve industrie juist relatief gevoelig is voor conjunctuurschommelingen (met uitzondering van de kunsten). Zestig procent van de ZZP’ers in de creatieve industrie heeft het afgelopen jaar last gehad van minder vraag en minder opdrachten. De helft heeft sinds 2008 zijn of haar financiële reserves aangesproken.
CCAA, Noordvleugel en Nederland
Het totale aantal banen in de creatieve industrie in de Noordvleugel is in 2008 gestegen met 3,0% tot 97.877 banen in 2009, iets minder snel dan in Amsterdam, waar de toename 3,3% was. In Nederland is de creatieve industrie met 2,5% gestegen tot 249.293 banen in 2009.
CCAA is een samenwerkingsverband van een aantal gemeenten in de Noordvleugel, ter stimulering van de creatieve industrie. De deelnemende steden zijn Alkmaar, Almere, Amersfoort, Amsterdam, Haarlem, Utrecht en Zaanstad. CCAA-gemeenten die achterblijven in de werkgelegenheidsgroei in de creatieve industrie zijn Hilversum en Haarlem. Snelle creatieve groeisteden zijn Almere, Amersfoort en Utrecht. Alkmaar groeit ook snel, maar heeft net als Zaanstad nog een beperkt aantal banen in de creatieve industrie.
1) De Jong, I en C. van Oosteren, ZZP’ers in Amsterdam, O+S, juni 2010.