Job Cohen hield donderdagavond een lezing in het stadhuis van Den Haag. De jaarlijkse Mandelalezing ging dit keer over democratie. Cohen: 'Een mooi onderwerp waar ik graag wat over wilde vertellen.' In zijn nieuwjaarstoespraak gaf de burgemeester al aan dat een overheid op afstand de voorheen publieke voorzieningen vaak geen goed doet. Dit keer ging hij een stapje verder door te stellen dat de marktwerking de democratie kwetsbaarder maakt. Cohen: 'Er ontstond niet alleen onduidelijkheid over verantwoordelijkheden, maar ook een democratisch gat. Want mensen die beslissen over huisvesting, onderwijs of gezondheidszorg bevinden zich in een soort politiek-maatschappelijk niemandsland waarin zij nauwelijks gecontroleerd worden. De overheid gaat er niet meer over. En ook als burger kun je door de omvang van die organisaties heel moeilijk invloed hebben op het beleid.'
Een andere kwetsbaarheid voor het democratische systeem is dat niet iedereen altijd zijn zin kan krijgen, zegt Cohen. 'Ik las een artikel in de Volkskrant over een man die zich verzette tegen de CO2-opslag in Barendrecht. De man vond dat de regering anders moest beslissen en zei tegen de minister: wij willen het niet, punt uit. De hedendaagse opvatting over democratie is dat je een beslissing genomen door een democratisch orgaan ter discussie mag stellen als het je onwelgevallig is. Maar democratie kent niet alleen maar winnaars. Het is zelfs goed mogelijk dat een meerderheid niet volledig zijn zin krijgt.'
Zou het kunnen dat de man in Barendrecht, die zich gedraagt als een klant, geen enkel verschil ziet tussen democratie, politiek en vrije economie? Job Cohen: 'Door de vanzelfsprekendheid van de democratie is er geen bereidheid te strijden voor democratie. Het belang van democratie is weggelekt, mensen realiseren zich niet dat het juist de vrijheid biedt die zij opeisen. Daarom wil ik blijven uitleggen dat wij, alle mensen in dit land, de overheid zijn. Misschien moeten we bepaalde taken weer terughalen naar het publieke domein. De overheid moet weer durven overheid te zijn.'