In Memoriam ds R.F. Polanen

Het overlijden van onze door zo velen beminde stadgenoot dominee Polanen betekent een groot verlies. Nog maar 64 jaar oud. Een mens die je eigenlijk niet missen kunt. En zeker als zijn dood zo vroeg komt. In de eerste plaats gaan onze gedachten uit naar zijn vrouw en kinderen, familie en vrienden, maar evenzeer naar de Evangelische Broedergemeente, oftewel de Hernhutters, naar de leden van de Surinaamse gemeenschap en naar allen die een bijzondere band met hem hadden, en dat zijn er velen. Want dominee Polanen wist als geen ander mensen bij elkaar te brengen, te binden. Hij kende iedereen en iedereen kende hem. Hij voelde zich verbonden met Amsterdam en hij zette zich met hart en ziel voor de stad in. Met zijn herderlijke gaven hield hij zijn gemeente bij elkaar en bouwde hij bruggen naar de samenleving. In het Latijn heet zo iemand een bruggenbouwer, een pontifex. Die eretitel komt ook de heer Polanen toe: Pontifex Polanen.

Afgelopen week schoten verschillende mensen mij aan over het heengaan van dominee Polanen. Allen roemen zijn besef van goed en kwaad. Hij was een ethisch baken, een moreel kompas waar velen op konden varen. Zijn charisma, beminnelijkheid en diplomatieke gaven zette hij in ten dienste van de gerechtigheid, hier en in zijn geliefde Suriname. Met zachte drang als het kon, hard als het moest. Veelbetekenend was zijn uitspraak over het Surinaamse militaire regime in de jaren tachtig: “Wat door onrecht tot stand komt, kan geen recht voortbrengen.” Met gevaar voor eigen leven bleef hij streven naar gerechtigheid. Hij bezat: ruggengraat, karakter.

Zeven jaar geleden woonde ik hier een dienst bij geleid door dominee Polanen. Na afloop ontmoetten wij elkaar en kwamen wij te spreken over de wijze waarop migranten hier hun weg vinden. Mede daardoor rijpte bij mij – een vreemdeling in het Jeruzalem van het geloof - het inzicht dat religie voor nieuwe Amsterdammers een bindende rol vervult en dat de religieuze infrastructuur zo kan bijdragen aan de integratie. Enige weken later wijdde ik aan die, ook dankzij hem, verworven inzichten, een passage in mijn Nieuwjaarstoespraak van 2002. Sindsdien staat het onderwerp op de agenda, zoals dat heet, zeer tot tevredenheid van dominee Polanen, die geen gelegenheid voorbij liet gaan om te benadrukken hoe belangrijk hij dat vond en hoe dankbaar hij daarvoor was. Ik blijf dominee Polanen op mijn beurt erkentelijk dat hij mij aan dat nieuwe inzicht heeft geholpen en zo ook indirect een niet geringe bijdrage heeft geleverd aan, ja, aan het bouwen van bruggen in deze stad.

Met het overlijden van dominee Polanen – every inch a gentleman – verliezen wij een geliefd mens. Wij allen voelen ons met hem verwant in het streven naar een betere wereld. Laten wij voortgaan op de weg waarop hij ons voorging. Moge hij rusten in vrede onder de hoede van zijn Heer, “unter des Herrn Hut”.