Speech bij de Verdraagzaamheids Awards, 16 november 2012

Geachte aanwezigen,

Vanavond bevinden we ons in goed gezelschap. Met allemaal mensen om ons heen, die positieve ideeën en grootse idealen hebben, is praten over verdraagzaamheid een feest! En daarom hoop ik dat er vanavond méér gaat gebeuren dan het uitreiken van de prachtige prijzen Ambassadeur en Ambassade van de Verdraagzaamheid alleen.

Ik hoop dat we elkaars initiatieven beter leren kennen. Want door verbindingen te leggen, kunnen we onze krachten bundelen en onze slagkracht vergroten.

Verdraagzaamheid betekent voor mij inschikkelijk en tolerant zijn. Gevoelens van anderen eerbiedigen en andersdenkenden verdragen.

Verdraagzaamheid heeft dus alles te maken met hoe we met elkaar omgaan.

Om goed met elkaar om te kunnen gaan, vind ik dat je ook moeilijke kwesties met elkaar moet durven bespreken. Met een bepaalde voorkomendheid je mening zeggen, zonder de ander te kwetsen en beledigen helpt. Je moet hoffelijkheid inzetten als je iets met elkaar te verhapstukken hebt.

Elkaar voor van alles en nog wat uitmaken, en keihard tegen elkaar tekeer gaan, is geen echt gesprek voeren. En juist een echte discussie hebben we nodig.

Met die blik heb ik de genomineerde initiatieven bekeken; op welke manier dragen zij bij aan het voeren van zo'n echte discussie?

Ik vind dat alle initiatieven daarvoor mogelijkheden bieden. En daarom spreken ze me allemaal aan. Ik word geraakt door de kleinschaligheid, het persoonlijke en soms de eenvoud ervan. Een aantal persoonlijke initiatieven wil ik daarom graag even noemen omdat het zulke mooie voorbeelden zijn: het versturen van liefdevolle tweets, het kwartetten met jongeren om moeilijke dingen bespreekbaar te maken of het plaatsen van een Tolerantiepoort. Maar ook Tineke Lodders-Elfferich die zich sterk maakt voor nuances in het integratiedebat verdient lof. En respect heb ik voor Mathijs Beugelink die zich inzet tegen homogeweld nadat hij zelf slachtoffer van geweld is geworden.

Met gepaste bescheidenheid - maar vol trots - heb ik kennisgenomen van het feit dat ook dat het Zevenmanschap tot de genomineerden behoort! Zeven prominente Amsterdammers, die elk op hun eigen manier ‘hoffelijkheid' bespreekbaar maken. Zij zijn mijn ogen en oren in de stad.

Het is juist de persoonlijke touch die alle activiteiten zo sterk, aanstekelijk en inspirerend maakt. En daarom kunnen ze voor een stad als Amsterdam - waar 180 nationaliteiten dicht op elkaar wonen, en waar overeenkomsten weleens minder groot lijken dan de verschillen - heel bruikbaar blijken. Als bestuurder van de stad neem ik uw ideeën graag mee.

Ik kan er Amsterdammers, die zaken bespreekbaar willen maken in hun buurt maar nog niet weten hoe, een steuntje mee in de rug geven.

Steeds weer blijkt dat het vooral de zorgen en confrontaties in het dagelijkse leven zijn, die de onderlinge verdraagzaamheid in de stad onder druk zetten.

De zorgen en ergernissen waar ik op doel, spelen zich vaak af in de openbare ruimte; tussen jongeren en ouderen, kopers en huurders, bewoners en ondernemers of mensen afkomstig uit verschillende culturen. Hoe zorg je ervoor dat buurten leefbaar blijven en dat de tolerantie geen gevaar loopt?

Uit het recent verschenen onderzoek `Samenleven met Verschillen' blijkt dat mensen zich vooral onveilig voelen door zwerfvuil en rotzooi op straat, en overlast van jongeren. Stuk voor stuk kleine incidenten, maar die wel grote impact hebben op mensen.

Als stad investeren we daarom in projecten die zorgen voor meer sociale veiligheid. Zo is er in Zuidoost een groep bewoners die met elkaar én steun van het stadsdeel de portieken schoonhoudt. In andere stadsdelen zijn er projecten als InKracht en ‘Bondgenoten in de buurt', die de aanspreekcultuur op straat bevorderen. Als mensen elkaar herkennen en erkennen, worden bewoners in hun eigen kracht gezet en ontstaan er weerbare buurten - waar het fijn wonen is en mensen elkaar aan durven spreken op ongewenst gedrag.

Amsterdam is een stad die het principe van verdraagzaamheid hoog in het vaandel heeft staan. Sinds jaar en dag vinden mensen die elders worden aangekeken op hun religie, seksuele voorkeur of ras hier een veilig thuis. Maar die tolerantie is niet vanzelfsprekend.

Verdraagzaamheid in Amsterdam krijgt met de ‘bottum up' benadering een nieuw elan. ‘Het doel van de staat is de vrijheid', zei Spinoza. Voor de ingang van het stadhuis staat een standbeeld van Spinoza met deze boodschap.

Als overheid zorgen we voor een veilig klimaat waarin we opgetreden tegen excessen wanneer individuele vrijheden gevaar lopen, zoals bij geweld tegen homo's en onderdrukking van vrouwen. We kunnen agenderen, faciliteren en verbinden. Maar de burgers zelf zijn aan zet! Zij moeten de verdraagzaamheid in het hart sluiten en uitdragen! Voor zichzelf en elkaar.

Vanavond laten mensen en organisaties ons zien hoe je plannen kunnen maken die de leefbaarheid vergroten. Ik wil alle genomineerden daarom hartelijk bedanken en iedereen veel succes wensen.

Dank u wel.