Facelift Polderweggebied
De komende jaren ondergaat het Polderweggebied in Amsterdam Oost een grote facelift. Het gebied krijgt een compleet nieuwe inrichting en wordt het nieuwe centrum van Amsterdam Oost. Er komen winkels, woningen, bedrijfsruimten, een nieuw stadsdeelkantoor, een muziek- en danscentrum, sportvoorzieningen en een grand café. Voordat de bouw kan starten, vindt een grootscheepse bodemsanering plaats. IBA is op diverse fronten betrokken bij dit uitdagende project.
Het Polderweggebied ligt tussen de spoorbanen naar het zuiden van de stad, de Linnaeusstraat en de Ringvaart van de Watergraafsmeer. Aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw heeft in dit gebied de Oostergasfabriek gestaan. De grond is er ernstig verontreinigd.
Eén van de grootste saneringsprojecten van Nederland
Onder meer om te voorkomen dat de verontreinigingen zich via het grondwater verspreiden naar de veel lager gelegen Watergraafsmeer, wordt op het Oostergasfabrieksterrein nu een van de grootste saneringsprojecten van Nederland uitgevoerd. De verontreinigde grond wordt zoveel mogelijk afgegraven, soms wel tot een diepte van acht meter. Aanvullend op de grondsanering wordt het grondwater gesaneerd. Dit gebeurt onder andere door middel van het injecteren van lucht in de bodem (biosparging). De geïnjecteerde lucht zorgt ervoor dat bacteriën de verontreiniging kunnen afbreken. Na de sanering volgt de bouw van het nieuwe stadshart, dat naar verwachting in 2008 zal zijn voltooid.
Gefaseerd functievrij maken
Voorafgaand aan de sanering moet het gebied functievrij worden gemaakt. Dit betekent het slopen van de gebouwen, het omleggen van de kabels en leidingen en het verwijderen van groen en verhardingen. Dit lijkt eenvoudiger dan het is. Tijdens de sanering blijft een aantal bedrijven in het saneringsgebied doorwerken. Ook de sporthal en het zwembad blijven in bedrijf. Verder ligt aan de noordzijde van het Polderweggebied een woonbuurtje en een grote middelbare school met meer dan 1000 leerlingen. Al deze bedrijven, instellingen en huizen moeten bereikbaar blijven en mogen niet in hun functioneren worden belemmerd. Daarom is ervoor gekozen de sanering in twee fasen uit te voeren. Het functievrij maken is daaraan aangepast.
Sloop gasgloeikousjesfabriek vraagt speciale aandacht
Twee gebouwen waarin ooit een fabriek van gasgloeikousjes gevestigd is geweest, vragen speciale aandacht bij de sloop. Bij de fabricage van gasgloeikousjes werd namelijk het radioactieve metaal thorium gebruikt. Door middel van historisch onderzoek heeft IBA voor beide gebouwen uitgezocht in welke delen van de gebouwen de meeste radioactieve besmetting was te verwachten. Bij een van de gebouwen zijn de besmette delen inmiddels verwijderd. Het andere is nog in gebruik en moet nog wachten tot begin 2005. Voor de verwijdering is in samenwerking met een gespecialiseerd bedrijf een uitvoeringsplan gemaakt, dat onderdeel van het bestek is geworden. Het plan is vooraf goedgekeurd door de milieu-inspectie van het ministerie van VROM.
Omleggen transportleidingen
Het omleggen van de diverse kabels en leidingen (waaronder transportleidingen voor gas en water) is een lastige klus. In de eerste fase is het binnen het saneringsgebied gelegen gasverdeelstation verplaatst en is de daarbij behorende gastransportleiding omgelegd. Het nieuwe tracé loopt door de drukke Linnaeusstraat met veel tram-, auto- en fietsverkeer. Een ander deel loopt langs de spoorbanen. In totaal is circa drie kilometer nieuwe leiding aangelegd. In de tweede fase van het functievrij maken (begin 2005) wordt een watertransportleiding omgelegd. Er hoeft hier maar een relatief kort stuk leiding te worden omgelegd, hoewel het gaat om een leiding van bijna een meter dik die met palen is onderheid.
Vergunningenmanagement
Zoals ieder grootschalig project kenmerkt de herinrichting van het Polderweggebied zich door de complexe samenloop van veel activiteiten, waarvoor vaak vergunningen en/of ontheffingen zijn vereist. Voor een tijdige en efficiënte uitvoering van de werkzaamheden is het belangrijk dat het vergunningentraject adequaat wordt aangepakt. Vanwege haar kennis en praktijkervaring op het gebied van wet- en regelgeving is IBA door het Projectbureau Polderweggebied gevraagd het complete vergunningenmanagement voor het herinrichtingsproject te verzorgen.
Alternatief oever Ringvaart
Een apart aandachtspunt bij de herinrichting vormt de oever van de Ringvaart van de Watergraafsmeer. Deze wordt gevormd door een combinatie van kademuren en glooiingen. Uit een inspectie door IBA is gebleken dat vernieuwing nog niet direct noodzakelijk is, maar dat de oever wel groot onderhoud nodig heeft. In het stedenbouwkundig ontwerp is een alternatief voor de oever opgenomen. IBA heeft voor de grondexploitatie een aantal combinaties van vernieuwen en groot onderhoud begroot. De wijze waarop de oever uiteindelijk zal worden aangepakt is nog in studie bij het stadsdeel.
Sturing geven en voorkomen van overlast
De verschillende onderdelen van het omvangrijke project worden door verschillende aannemers met verschillende directies uitgevoerd. Om te zorgen dat het bouwproces goed verloopt, hebben het Projectbureau Polderweg van het stadsdeel en het Projectbureau Bodem een bouwcoördinator van IBA aangesteld. Deze adviseert en geeft sturing aan de diverse partijen op het gebied van bouwterreinen en planning. Een andere belangrijke taak van de bouwcoördinator is het toezien op het voorkomen van overlast voor de omgeving.
De sanering en herinrichting van het Polderweggebied is een complex project met veel technische en organisatorische uitdagingen, waarbij intensief wordt samengewerkt met tal van partners. IBA kan met haar - op zich bescheiden - rol in dit project prima laten zien op welke terreinen zij zoal kennis en ervaring in huis heeft.