Contracten van de toekomst

Steeds vaker wordt IBA gevraagd haar advies te geven over innovatieve contractvormen voor projecten in Amsterdam. Naast de uitvoering worden ook het ontwerp, de financiering of het beheer van het project uitbesteed aan één partij.

De taak van de overheid is steeds minder het maken en uitwerken van een plan; de overheid dient er puur op toe te zien dat er een plan komt dat gerealiseerd wordt. De stad Amsterdam geeft hiermee een deel van haar rol uit handen. De reden hiervan is duidelijk: het lukt de markt vaak beter om een project optimaal te realiseren.

Innovatieve contractvormen kunnen grote voordelen hebben voor zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer. De opdrachtgever neemt geen ontwerprisico’s meer en nu ontwerp en uitvoering bij één partij liggen heeft de opdrachtnemer meer vrijheid voor planoptimalisaties. Dit komt de haalbaarheid van het project ten goede. Cruciaal hierbij zijn een goede organisatie bij de opdrachtgever en een goede opdrachtformulering, oftewel een programma van eisen dat gericht is op functies en niet op oplossingen.

Concreet of abstract?

Bij het opstellen van een functioneel programma van eisen (FPvE) speelt voortdurend de afweging tussen concreet en abstract, functie en oplossing. Enerzijds is er de neiging om eisen zo concreet en exact mogelijk te omschrijven, zodat de opdrachtgever precies weet wat hij krijgt. Anderzijds moeten de eisen juist zo abstract en functioneel mogelijk zijn, om de opdrachtnemer de maximale ontwerpvrijheid te geven. De opdracht ‘het ontwerpen en realiseren van een oeververbinding voor snelverkeer’ is bijvoorbeeld functioneler dan ‘het realiseren van een stalen brug van veertig meter breed’. Steeds is het zoeken naar de functionele eis achter de invulling die we vaak al in ons hoofd hebben. Alleen dan blijft de ontwerpverantwoordelijkheid bij de opdrachtnemer liggen. Wanneer de opdrachtgever zelf de oplossing wil bepalen, kan hij het best kiezen voor een traditionele contractvorm.

Voorbeeld uit de praktijk

IBA heeft ervaring met het opstellen van functionele programma’s van eisen. Zo zijn we bijvoorbeeld betrokken bij de ontwikkeling van het centrumgebied van de Zuidas, ZuidasDok geheten. Om te zorgen dat de gemeente Amsterdam te krijgt wat zij bestelt, is onder meer een FPvE opgesteld. In opdracht van het Projectmanagementbureau heeft IBA de regie gevoerd over de totstandkoming van dit programma. Het opstellen ervan was een gezamenlijke zoektocht van IBA en verschillende Amsterdamse diensten, zoals de Dienst Ruimtelijke Ordening, het Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Amsterdam en de Dienst Infrastructuur Verkeer en Vervoer. De beleidsdiensten leverden de inhoud en zijn daar ook verantwoordelijk voor, IBA heeft geholpen de eisen samen te voegen en deze in de juiste vorm te gieten.

Niet alleen voor grote projecten als de Zuidas heeft functioneel specificeren voordelen. Ook voor kleinere projecten en traditionele contractvormen kan dit heel nuttig zijn. Het geeft de opdrachtnemer immers veel mogelijkheden om zijn plannen goed vorm te geven. Kortom, het aloude credo ‘vorm volgt functie’ geldt nog steeds.

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:

Malcolm Aalstein
t: 020 251 1243
e: maalstein@iba.amsterdam.nl