De lessen van gisteren

'Iedereen in de stad en ook in de politiek wil meer veiligheid. Dus trekt de gemeenteraad daar meer geld voor uit. Maar als je terugkijkt naar vorig jaar, dan blijkt dat er geld voor veiligheid op de rekening blijft staan. Om de een of andere reden wordt dat niet uitgegeven. Dus is het nergens voor nodig om nog meer geld uit te trekken voor nieuwe veiligheidsmaatregelen.'
Met dit kleine voorbeeld geeft Atilla Arda de zin aan van het terugkijken, de noodzaak om te controleren wat de gemeente met zijn geld heeft gedaan. Gemeenteraadslid Arda is voorzitter van de Rekeningencommissie. Leden van deze commissie zijn de raadsleden Codrington, Elatik, Huffnagel en Van Oudenallen.

Rekenkamer

De Rekeningencommissie fungeert als controleur van burgemeester en wethouders. De laatste tijd verricht zij ook rekenkamerachtige onderzoeken. De Rekeningencommissie toetst of het gemeentelijk beleid rechtmatig en doelmatig is. Over het verslag van de commissie wordt op 17 oktober gedebatteerd.
Een belangrijke conclusie van de Rekeningencommissie over het jaar 2000 is dat er geen goede registratie is van onroerende zaken in Amsterdam. Arda: 'Het gevolg kan zijn dat de gemeente miljoenen guldens te weinig aan Onroerende Zaakbelasting heft. Bovendien lopen we bij een ramp risico's, omdat we geen exacte gegevens van alle panden hebben. Al drie jaar wordt hierover discussie gevoerd, maar we komen niet verder. Daarom heeft de commissie nu voorgesteld om de knoop door te hakken en kadastrale gegevens als uitgangspunt te nemen.'

Privacy

Een andere conclusie betreft de privacywetgeving. De beveiliging van persoonsinformatie is zwak. Informatie wordt aan anderen gegeven zonder daarover goede afspraken te maken. Ook hebben onbevoegden toegang tot informatie. 'Dat is in strijd met de wet', zegt Arda. 'Terwijl de wetten van dit land toch ook voor Amsterdam gelden. We wijzen hier al een aantal jaren op, maar er is nog geen vooruitgang. Het wordt tijd dat de wethouders zich aan de wet gaan houden.'
Zorgen maakt de commissie zich ook over de controle door de gemeente op rijkssubsidies in het kader van het grote stedenbeleid. 'De gemeente moet over een periode van vijf jaar verantwoording afleggen bij het Rijk. Als dan de administratie niet in orde is, en je gaat aan het eind van de periode proberen de zaken goed te krijgen, dan lukt dat niet. We verwachten van het college voorstellen om dit omvangrijke probleem te beheersen.'

Stadsdelen

Het probleem bij het grotestedenbeleid is dat de stadsdelen verantwoordelijk zijn voor de uitvoering. Als er fouten worden gemaakt in de administratie en daarmee de verantwoording aan het Rijk, dan is wel de gemeenteraad als hoogste bestuursorgaan van Amsterdam aansprakelijk. Datzelfde geldt ook voor het uitgeven van paspoorten door de stadsdelen. 'De stad is een juridische eenheid en daarom eindverantwoordelijke. De Rekeningencommissie wil daarom van het college horen hoe het gaat handelen als stadsdelen de gemeente Amsterdam nadeel berokkenen.'
De Rekeningencommissie wijst er ook op dat er voor de stadsdelen geen uniforme regels zijn volgens welke zij hun jaarrekening moeten opstellen. Arda: 'De gemeente, inclusief de stadsdelen, moet voldoen aan de regels van het Rijk, maar de stadsdelen zijn verder vrij om te kiezen. Soms houden ze zich daarbij niet aan wettelijke regels. We vinden dat er structurele gemeentelijke regels moeten komen, zodat de gemeenteraad tijdig kan constateren dat er ergens bijgestuurd moet worden. Het gaat om vierhonderd miljoen euro, waar we nu nauwelijks zicht op hebben.'

De Rekeningencommissie De Rekeningencommissie is een gemeenteraadscommissie, die bestaat uit vijf raadsleden. Strikt genomen is deze commissie niet onafhankelijk, zoals de Rekenkamer in Den Haag. In de praktijk probeert de Rekeningencommissie zich zo onafhankelijk mogelijk op te stellen. De commissie komt om de twee weken samen. Zij krijgt de nodige informatie van de accountantsdienst ACAM en kan wethouders en hoge ambtenaren ter verantwoording roepen. Ook voert de commissie zelfstandig onderzoek uit, zoals onlangs naar de beheersing en het verstrekken van subsidies. Regelmatig gaat de commissie op werkbezoek om zich ter plekke te laten informeren. In deze bestuursperiode is zij onder andere bij de Brandweer op werkbezoek geweest. Formeel heeft de commissie niets over de Brandweer te zeggen, maar de leden wilden zich als volksvertegenwoordigers ook hier laten zien, omdat de veiligheid van de Amsterdammers aan de orde is.