Woonregisseur Arthur Verdellen: 'Minder papier en meer steen'

Arthur Verdellen mag procedures verkorten, bureaucratie wegsnijden, ontwikkelingen die hij ongewenst vindt blokkeren. En dat allemaal om één van de belangrijkste doelen van de stad te halen: 16.000 nieuwe woningen in vier jaar. Nu komt de gemeente Amsterdam met hangen en wurgen op de helft uit, maar de nood is hoog en dus is er geen tijd meer voor eindeloos vergaderende ambtenaren.

Voor Verdellen is de functie van troubleshooter niet nieuw. Hij organiseerde onder andere de Europese Top, hield zich bezig met automatiseringsperikelen rond de millenniumwisseling en was tot 1 september stadsregisseur. Daar kapte hij dood hout en dolf oud goud op, om met wethouder Stadig te spreken. Die hem ook nog de buitenboordmotor van Amsterdam noemde, de man waar we het voorlopig van moeten hebben als het om woningbouw gaat. Een machtig mens, Verdellen, met een vlijmscherp bijltje in zijn rugzak dat hij nog mag gebruiken ook. Maar zo zit hij niet in elkaar. Zegt hij. Macht vind ik een rotwoord. Het gaat om gezag en dat moet je verdienen. Natuurlijk zal het voor ambtenaren niet altijd leuk zijn als ik knopen doorhak en beslissingen neem. Maar vrijblijvend maar door blijven praten houdt op een gegeven moment op. En ja, ik ben degene die dat moment kan bepalen. Het bestuur moet dan bijvoorbeeld een beslissing nemen. Vriendelijk, maar wel beslist.

Ik hak nu de knoop door

Je ziet het niet, maar het is er weer: woningnood. En die wordt steeds erger. Vooral starters, mensen met grotere gezinnen en ouderen staan jaren op de wachtlijst en vinden dan nog geen huis. Niet alleen stagneert de nieuwbouwproductie, maar het systeem zit ook vast. Er is geen doorstroming en daardoor worden problemen niet opgelost. En we bouwen dus te weinig. Vroeger bouwden we vijfduizend woningen per jaar, nu zitten we jaarlijks onder de tweeduizend. Markt, tijdgeest, geldgebrek, het zijn allemaal redenen. En deels kun je daar niks aan doen. Maar zelf maken we het er ook niet beter op. Teveel regeltjes, die vaak ook nog niet eens op elkaar zijn afgestemd. Bureaucratie, waardoor de bomen en het bos nogal door elkaar heen lopen. Mensen werken langs elkaar heen, weten niet waar de ander mee bezig is, soms zijn er onderlinge ruzies. Ellenlange procedures ook. Veel vergaderingen en overleg, maar weinig praktische resultaten. En dáár valt wél iets aan te veranderen. Minder papier en meer steen. Daar ben ik voor aangenomen, om dat tot stand te brengen. We zijn in deze stad geweldig in het bedenken van plannen, maar wat minder in het uitvoeren ervan. En dat houdt ons tegen, terwijl het niet nodig is. Op een gegeven moment moet je ophouden met eindeloos praten en een beslissing nemen. Dat mag ik nu gaan zeggen: ik hak nu de knoop door, dít is wat we gaan doen. Waarschijnlijk zal ik dat tactischer brengen en zeggen we zullen we?. Met een vraagteken, maar eigenlijk is het natuurlijk geen vraag. Ik ben aangenomen om discussies te beëindigen. Genoeg geluld, nu gaan we iets doén. Dat bedoelt wethouder Stadig ook als hij het heeft over het kappen van dood hout.

Oplopende irritatie

Maar er is ook goud te vinden, als je er maar oog voor hebt. Eén van de problemen waar Amsterdam op het moment mee te maken heeft, is dat er weinig mensen voor de hele stad denken. Dat hebben we verloren op het moment dat er stadsdelen kwamen. Verder dan het eigen gebied wordt er vaak niet meer gekeken. Iedereen staat op de bres voor zijn eigen dienst of stadsdeel. En dat is niet altijd, maar soms wel funest. Omdat er dan langs elkaar heen wordt gewerkt. Rapporten komen van de ene bureaula in de andere terecht, worden op allerlei vergaderingen besproken door mensen die er soms niet meer over gaan. En dus is het resultaat nul. Doodzonde. Daar moet ik echt iets aan doen. Een nieuwe structuur opzetten, waarin dit soort dingen niet meer voorkomen. Met iemand die overzicht houdt, richting aangeeft, ziet waar dingen dreigen vast te lopen en daar dan onmiddellijk iets aan doet. Ik zit hier nog maar een paar weken, dus het is een beetje moeilijk om je een voorbeeld te geven van wat ik bedoel. Maar in mijn vorige baan, als stadsregisseur, was er bijvoorbeeld de kwestie Overtoom. Een eindeloos project, dat tot steeds verder oplopende irritatie leidde. Op een gegeven moment zijn we om de tafel gaan zitten en heb ik de uitvoerders gevraagd hoe lang het nog zou duren om het laatste kruispunt op te leveren. "Tweeëndertig weken", zeiden zij. "Want eerst zet je de ene straat af, die doe je, dan de volgende straathoek. Enzovoorts." "Maar als we nou eens alles tegelijk doen?", vroeg ik. "Hoe lang duurt het dan?" "Acht weken", was het antwoord. Maar dat kon niet, want "dat was wel behoorlijk ingewikkeld", zo hadden ze het niet eerder gedaan. Dat soort argumenten, daar gaat het mij om, die wil ik proberen uit te bannen. Ik wil blijven roepen "kan het niet anders?" Doe dingen omdat ze zo het allerbeste zijn, niet omdat we het zo gewend zijn. Elf weken heeft de Overtoom uiteindelijk gekost en er is stevig gekankerd. Maar dat is altijd nog beter dan drie keer zo lang en net zoveel gescheld.

Nood van de straat

In de woningbouw spelen dezelfde processen. En kunnen vergelijkbare oplossingen worden gevonden. Als mensen zich steeds weer afvragen waaróm ze doen wat ze doen en wat het meeste resultaat zou opleveren. En als de partijen bij elkaar in de bureaulades en vergaderzalen zouden kunnen kijken. Helderheid moet er komen, overzichtelijkheid en een gevoel van urgentie. Er valt belangrijk werk te verrichten, Amsterdammers hebben ons nodig. En we moeten echt zorgen dat we straks niet te kampen hebben met dezelfde problemen als eind jaren zeventig. Dat moet de belangrijkste drijfveer zijn. Ambtenaren en ook andere partijen in de woningbouw moeten meer leren denken als burgers, als gebruikers van de stad. Niet uitgaan van de vergadertafel, maar van de nood van de straat.

Naam:	Arthur Verdellen
Leeftijd:	56 jaar
Werkgever:	gemeente Amsterdam
Functie:	regisseur woningbouw
Vooropleiding:	sociale geografie en planologie aan de Universiteit van Amsterdam