De volkstuin: groen paradijs herontdekt

Zitten in de tuin en niets doen. Dat is bijna niet voorgekomen in de twee jaar die Eric Nagengast (34) en Angèle de Jong (37) nu trotse bezitters zijn van een volkstuin op Amstelglorie, vlakbij de Utrechtse brug. Eerst moest het oude huisje worden afgebroken en een nieuw huisje worden neergezet. De verwaarloosde tuin moest worden aangepakt. "Het is hard werken om alles mooi te maken en bij te houden. Dat onderschat je als je voor het eerst aan een volkstuin begint", weet Eric. "En dan heb je ook nog de algemene werkbeurten. Zo'n negen keer per jaar, om het algemene groen te onderhouden. Dat is overigens best gezellig."
Angèle: "Het is niet alleen consumeren. Je moet er wat voor doen. Met je handen in de grond zitten. Het is bijna therapeutisch. Je kunt je energie kwijt." Dat geldt ook voor de kinderen. Julia (5) en Meyer (3) zijn in hun element. Op deze hete dag vermaken ze zich in de hangmat of ze stoeien binnen in het huisje op het stapelbed. Julia pakt haar fiets en gaat alleen op pad op bezoek bij een vriendinnetje een paar laantjes verderop.

Ecosysteem

Eric: "De vrijheid die de kinderen hier hebben is in de binnenstad ondenkbaar. Je kan je kind nog met een centje naar het winkeltje sturen. Dat komt door de wijze waarop het park is georganiseerd. Alles drijft op vrijwilligers. Niet alleen de natuur, maar ook de mensen vormen een soort ecosysteem."
Dankzij de actieve lobby van volkstuinders is het voortbestaan van Amstelglorie en andere volkstuincomplexen voorlopig veilig gesteld. Wethouder Stadig beloofde pas in 2010 opnieuw te bekijken of volkstuinen moeten wijken voor woningbouw. Het zou zonde zijn als een park als Amstelglorie verdwijnt, menen ook veel gemeenteraadsleden die het park hebben bezocht. Onlangs ontving het complex een Europese prijs voor de natuurvriendelijke wijze van tuinieren.
Als Eric en Angèle 's avonds bij kaarslicht voor hun huisje zitten, ruiken ze de bomen. Ze horen uilen roepen en zien vleermuizen voorbij schieten. Angel: "Het voelt als vakantie." Eric: "In het Vondelpark kom je om te flaneren en je spieren te laten zien. Mensen die voor een volkstuin kiezen, zitten in een andere fase van hun leven. Naarmate er hoger wordt gebouwd in de stad ontstaat meer behoefte aan dit soort plekken om te onthaasten. Ik denk dat we de stad uit zouden gaan als we dit niet hadden."

Groene oase

Snijbonen en tomaten smaken tien keer lekkerder uit eigen tuin. Frits (58) en Tini (54) Vrauwdeunt weten dat uit dertig jaar volkstuinervaring. Momenteel planten ze hooguit nog wat aardbeien voor hun kleinkind. Keurige grindpadjes voeren langs de weelderige beplanting. Af en toe staat er een beeld. Twee vijvers met salamanders en kikkers erin versterken het gevoel dat we ons bevinden in een liefdevol bijgehouden groene oase.
Ze wonen maar op vijf minuten afstand van 'Rust en Vreugd' in Noord. Maar het contrast is groot. Frits: "Er zijn hier geen bussen die stofwolken doen opdwarrelen. Je zet lekker de tuindeuren open en stapt naar buiten. Ik zou het niet meer kunnen missen."
Wel is er veel veranderd in al die jaren. Er was een periode dat er bijna geen tuinen vrijkwamen. De laatste vijf, zes jaar komt er weer beweging in. De oudere generatie maakt plaats voor jonge gezinnen. Het aantal kinderen neemt weer toe. Alleen wordt er minder georganiseerd voor de 'nieuwe' kinderen. Frits en Tini herinneren zich hoe ze vele jaren geleden gezamenlijke activiteiten organiseerden in de commissie Jeugd en Ontspanning.
Tini: "We organiseerden viswedstrijden, dartwedstrijden, speurtochten, kinderbingo en lampionoptochten." Ook aan het klaverjassen voor volwassenen denken ze graag terug. Frits: "Op zaterdagen hielden we marathons van 10 uur 's morgens tot 10 uur 's avonds. Tini: "Af en toe roept iemand dat we er weer mee moeten beginnen, maar het komt niet van de grond."
Toch is de sfeer op de tuin nog steeds goed. Mensen kennen elkaar. Frits: "De sociale controle is groot. Als er vreemden zijn, checken we even waar ze naar toe gaan." Tini: "Vroeger was er meer gezelligheid. Nu is het meer een rustpark."

Lage heggen

Ook Isabel Caiano (44) geniet intens van haar volkstuin op 'Kweeklust' vlak bij Durgerdam aan de noordelijke rand van Amsterdam. Vele jaren woonde ze op een woonboot tegenover de Stopera. De drijvende tuin die ze bijhield, werd door toeristen uit de hele wereld gefotografeerd. De behoefte aan rust groeide. "Toen ik van een vriendin hoorde dat je op een volkstuin ook mag overnachten, klonk dat als muziek in mijn oren. Ik vind het ongelofelijk dat het nog bestaat zo vlak bij de stad en dat het betaalbaar is."
Terwijl we praten denderen vrachtwagens voorbij op de nabij gelegen A10 waar de tuin op uitkijkt. Isabel heeft er geen last van. Ze heeft deze plek speciaal uitgekozen om de mooie ligging. "Als ik in de tuin bezig ben, hoor ik het verkeer niet. Ik hoor de vogels fluiten. In de zomer staat het riet hoog. Niemand ziet je." Ook Anna haar dochtertje (8) en vriendin Sanne (8) zijn perfect tevreden. Ze picknicken op een kleedje in de zon.
Kweeklust is een tuincomplex met lage heggen. Dat vergroot de openheid. Isabel: "De bedoeling is dat mensen die hier komen wandelen ook kunnen kijken naar wat er allemaal groeit in de tuinen."
Het verderop gelegen dorpje Durgerdam geeft de plek extra charme. "Als ik bezoek heb neem ik ze altijd er mee naar toe. Het is zo mooi. De huizen langs de dijk, het water. Het is voelt rijk om dat te mogen zien."

Meer weten over volkstuinen? Surf naar www.bondvanvolkstuinders.nl. Alles over het Structuurplan vindt u op www.amsterdam.nl (via Gemeente/Volg het Beleid).