Geen heilige huisjes meer

Vanwaar steeds het woord ombuigingen, waarom niet gewoon bezuinigingen? Dales: "Je praat pas over bezuinigingen als je gaten moet dichten. Dat is niet het geval, de gemeentefinanciën zijn op orde. De afgelopen jaren hebben we steeds allerlei meevallers gehad. Meer geld van het Rijk en meer eigen inkomsten, bijvoorbeeld uit belastingen en grondexploitatie (verhuur en verkoop van grond, red.). Maar nu het niet meer zo goed gaat met de economie, hebben we die meevallers niet meer. En het zal de komende jaren waarschijnlijk alleen maar minder worden. Toch willen we niet alleen maar op de winkel passen, we willen andere accenten leggen ten opzichte van de vorige collegeperiode. Maar als je krap zit, en je wil wat nieuws doen, dan moet je iets anders schrappen."

Minder bureaucratie

Anders gezegd: Voor de uitvoering van alle plannen uit het Programakkoord is niet genoeg geld beschikbaar. Bovendien gaat het economisch minder goed, waardoor er de komende tijd ook zeker geen extra geld beschikbaar komt. Conclusie: een gedeelte van de begroting moet anders worden ingezet, zodat er geld vrijkomt voor drie speerpunten: werkgelegenheid, onderwijs en bestijding van de jeugdwerkloosheid. Ook zet het college in op minder bureaucratie, minder plannen, maar meer zorg voor de dienstverlening en de uitvoering.

Ombuigingen vallen zwaar

Een lange lijst kleine en grote groeperingen, van de Jeugd Postzegel Club tot het homo-archief van het COC, zien wellicht hun gemeentelijke subsidie opdrogen. Hoe heeft het college besloten wie wel en wie geen geld meer krijgt van de gemeente?

Dales: "We hebben voor deze ombuiging allereerst gekeken naar efficiency. Veertig miljoen euro hopen we te halen uit een bezuiniging op ons eigen personeel. Daarnaast hebben we gekeken naar de activiteiten die we subsidiëren. Van elke activiteit hebben we gevraagd: voldoet dit nog? Werkt het wel goed? Merken de burgers er iets van? Iedere wethouder heeft zijn of haar eigen selectie gemaakt. Zo is in mijn eigen portefeuille, Economische Zaken, het Startersfonds gesneuveld. Ik zag daar te weinig effect van. Het is belangrijk om je niet blind te staren op het microniveau, maar je te concentreren op het grote plaatje. We doen dit niet om mensen te 'pakken'."

Onderwijs en werk

Het geld dat vrijkomt, wordt besteed aan andere dingen. Dales: "We gaan onder andere meer geld stoppen in het bevorderen van de werkgelegenheid, en het versterken van het onderwijs. Er is veel te veel schooluitval en er is een tekort aan beroepsonderwijs. De jeugdwerkloosheid is hoog. En dat terwijl het Amsterdamse bedrijfsleven staat te trappelen om goede vmbo-ers. We willen die twee problemen in één keer oplossen en die jongeren niet buiten de boot laten vallen. We gaan investeren in extra plaatsen in het vmbo, het opheffen van het lerarentekort, het vergroten van de veiligheid in en om schoolgebouwen. Ik denk dat het bedrijfsleven en scholen erg blij zullen zijn met de ombuiging."
En de Noord/Zuidlijn, die steeds duurder is geworden, en waarvoor de gemeente nu zelf de risico's draagt, gaat daar ook een deel van het geld heen? Dales, heftig: "Nee, de Noord/Zuidlijn wordt niet gefinancierd uit deze ombuiging. Het bedrag dat gereserveerd was om aan de verzekeringsmaatschappij te betalen, houden we nu zelf apart voor als er iets misgaat. Er gaat geen euro uit deze ombuiging naar de Noord/Zuidlijn. En al was het wel zo, dan zou ik dat een goeie investering vinden."
Het college heeft 205 miljoen euro aan mogelijke bezuinigingen voorgesteld aan de gemeenteraad. De afspraak is dat er minimaal honderd miljoen daadwerkelijk bezuinigd wordt.

Vrouwenbeweging De enige Nederlandse zelforganisatie voor vrouwen uit Turkije, het Amsterdamse ATKB, dreigt haar jaarlijkse subsidie van ongeveer 124 duizend euro te verliezen. Coördinator Emel Can: "Dat betekent sluiting. Die subsidie is behalve een kleine eigen bijdrage van de vrouwen onze enige inkomstenbron. Wij geven onze bezoeksters vooral veel informatie, over onderwijs en de arbeidsmarkt, over hun rechten, over hoe zij de weg in de Nederlandse samenleving kunnen vinden. We geven allerlei cursussen, bijvoorbeeld computerles en alfabetisering. Als we moeten stoppen, dan stopt ook de bewustwording van deze vrouwen, hun emancipatie en integratie. Ik heb soms het idee dat wij nog de enigen zijn die de vrouwenbeweging in gang houden."

Milieucentrum Een andere instelling die mogelijk getroffen wordt is het Milieucentrum Amsterdam. Plan is om de basissubsidie van ongeveer honderdduizend euro te schrappen. Volgens Geertje Offerhaus, directeur van MCA, bezorgt de gemeente zichzelf daarmee alleen maar meer werk: "Wij verenigen alle kleine groepen die zich op wijkniveau met natuur en milieu bezighouden. Als de gemeente nu een overkoepelend geluid wil horen, komt ze naar ons. Als wij niet meer bestaan, moeten ze met al die splintergroepjes apart gaan praten." Het argument dat de Milieudienst dezelfde functie heeft als het MCA, vindt Offerhaus niet opgaan: "De Milieudienst werkt in opdracht van de wethouder. Voor een onafhankelijk geluid moet je toch echt bij ons zijn."

Moedig Ferry Houterman, voorzitter van MKB Amsterdam, is blij met de voorstellen. "Het is een verstandige operatie van het college. Regeren is vooruitzien, en de gemeente moet haar reserves op peil krijgen om tegenslagen op te vangen in deze moeilijke periode. Ik vind het moedig om niet voor de weg van de minste weerstand te kiezen door de belastingen te verhogen maar om alle uitgaven nog eens goed te bekijken en een deel om te buigen. Voor het Amsterdamse midden- en kleinbedrijf, de motor van de economie, is een goed ondernemersklimaat belangrijk. Bedrijven hebben elke dag te maken met kosten en ergernis door criminaliteit en vandalisme. Het is goed dat het college extra wil investeren in veiligheid." En het onderwijs? Houterman: "Ook daarvan is het goed dat er meer geld naartoe gaat. Jonge mensen leren geen beroep meer tegenwoordig, terwijl we dat juist nodig hebben."